Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Uşak Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: TUĞBA TOSUN
Danışman: Özgür Ay
Özet:
Meslek kavramı, geçmişten günümüze insanların geçimini sağladıkları iş adlarını karşılamak için kullanılmıştır. Meslekler geçim sağlamanın yanında sosyal hayattaki dayanışma, hizmet ve toplumsal düzen ile ilgili izler taşımaktadır. Ünvan adları ise, kimi zaman bir meslek adını karşılamak kimi zaman da bir rütbe, makam veya mevki belirtmek amacıyla kullanılmıştır. Bu çalışmanın amacı, Türkiye Türkçesi ağızlarında meslek ve ünvan adlarının kullanım çeşitliliğini ve zenginliğini tespit etmektir. Çalışma, nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi kullanılarak şekillendirilmiştir. Çalışma hazırlanırken yeni bir metin derlemesi yapılmamış, Türk Dil Kurumunun genel ağ ortamında yayınlanan Derleme Sözlüğü veri tabanında yer alan veriler incelenmiştir. Bu veriler tek tek taranmış ve veri tabanında geçen meslek ve ünvan adlarının tamamı fişlenmiştir. Veri tabanından tespit edilen meslek ve ünvan adları kaynak bilgisi de gösterilerek yapısına, kavram alanlarına ve kökenlerine göre tasnif edilmiştir. Meslek ve ünvan adları öncelikle yapısındaki sözcük sayısına göre "Tek Sözcükten Oluşanlar" ve "Birden Fazla Sözcükten Oluşanlar" olmak üzere iki farklı başlık altında tasnif edilmiştir. İkinci adım olarak meslek ve ünvan adları yapısındaki eklere göre incelenmiştir. Meslek ve ünvan adlarının kullanımında Türkçe ile birlikte 11 farklı dilden örnekler tespit edilmiştir. Köken tasnifinde en fazla sayıda örnek içeren dil Türkçedir. Türkçe kökenli 502 adet meslek ve ünvan adı tespit edilmiştir. İkinci sırada ise 141 adet meslek ve ünvan adı örneği ile Arapça yer almaktadır. Çalışmada, kavram alanlarına göre meslek ve ünvan adları 27 başlık altında tasnif edilmiştir. Bazı başlıklar da kendi içinde alt başlıklara ayrılmıştır.