İzmir Su Şirketi'nin kuruluşu ve faaliyetleri (1893-1944)

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Uşak Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, Tarih, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2014

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: TUĞBA ÇALIŞKAN

Danışman: Biray Çakmak

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Tüm dünyada değişim ve gelişim yüzyılı olan 19. yüzyıl, Sanayi Devrimi ile birlikte Osmanlı Devleti'ne de yayılmaya başlayan Avrupa kapitalizminin temel öğelerinden biri olan "tüketim"i de beraberinde getirdi. Bu tüketim, bazı kamusal mal ve hizmetlere karşı gereksinimleri hızla artırdı ve kentleşmeyi hızlandırdı.Osmanlı Devleti'nin en önemli liman kentlerinden biri olan İzmir'in bu dönemdeki su ihtiyacı, devlet ve yerel yönetimler tarafından karşılanamadı. 1893 yılında imtiyaz sözleşmesinin imzalanması ile birlikte şehre suyu ulaştıran şirket, ucuz tarifelerle ve fazla tüketimi özendirerek kullanımı artırmaya çalıştı. Şirket, bir taraftan fazla tüketimi artırdı ve kazancını fazlalaştırdı. Ancak ücretsiz su verme mecburiyetinde bulunduğu kurum sayısının artması ve bu kurumların fazla su sarfiyatı şirketin kazancına aksi yönde bir etkide bulundu.Günümüzde belediyelerin temel görevleri arasında yer alan şehirlerin su ihtiyacını temine yönelik hizmetlerinde bazı sorunlarla karşılaşıldığı bilinmektedir. Bu çalışmada, tarihî bağlamda İzmir şehri özelinde mahallî idarelerin, şehirlerin su ihtiyacını temine yönelik uygulamaları ve bu uygulamaların sonuçları ortaya çıkarılmaya çalışılmaktadır.Bu sebeple özel sektör aracılığıyla gerçekleştirilen Su Şirketi'nin kuruluşunu ve gelişimini ele almak bu çalışmanın temel motivasyonunu oluşturmaktadır. Çalışmada, şirketin devlete devrine kadar geçen süreç, yabancı sermaye bağlamında ele alınmakta, İzmir örneğinde kamusal bir hizmetin (su temini ve dağıtımının) ne şekilde idare edildiği ve bunun şehre olan katkıları saptanmaya çalışılmaktadır. Anahtar Sözcükler Su, İzmir, Yabancı Sermaye, İzmir Su Şirketi, Şirketleşme, Kamu Kuruluşu, Altyapı Sorunları, İzmir'de Belediye, Kamu Hizmeti, İmtiyaz.