Havzaların şekillenmesinde tektonizmanın etkisinin CBS teknolojisi ile belirlenmesi: Hamis (Horu) Çayı Havzası (Osmaniye) örneği


Creative Commons License

Ege İ., Cuydur H.

GEOMATIK, vol.11, no.1, pp.178-193, 2025 (ESCI, TRDizin)

  • Publication Type: Article / Article
  • Volume: 11 Issue: 1
  • Publication Date: 2025
  • Doi Number: 10.29128/geomatik.1814963
  • Journal Name: GEOMATIK
  • Journal Indexes: Emerging Sources Citation Index (ESCI), Central & Eastern European Academic Source (CEEAS), TR DİZİN (ULAKBİM)
  • Page Numbers: pp.178-193
  • Open Archive Collection: AVESIS Open Access Collection
  • Uşak University Affiliated: Yes

Abstract

Hamis (Horu) Çayı Hidrografik Havzası’nın niceliksel analizi, jeomorfik indislerin bu havzaya uygulanması yoluyla gerçekleştirilmiştir. Bu çalışma Osmaniye il merkezinin batıkuzeybatısından Ceyhan Nehri’ne dahil olan Hamis Çayı Hidrografik Havzası’nın morfometrik analizlerini içermektedir. Çalışma ile Hamis Çayı Havzası’nda kantitatif olarak tektonik etki ortaya konulmaktadır. Çalışmanın amacı havza şekli ile tektonizma arasındaki ilişkiyi ortaya çıkarmak ve sahanın aktif tektoniğini belirlemektir. Çalışma sahasının drenajının çıkarılması ve morfotektonik indislerin değerlendirilmesi için çalışmaya Sayısal Yükseklik Modeli'nin (SYM) temini ile başlanmıştır. Çalışmada kullanılan indisler havza asimetri indeksi, havza şekil indeksi, akarsu uzunluğu/yükseklik oranı (SL), vadi asimetrisi indeksi, dağönü sinüslük indeksi (smf) gibi çeşitli morfotektonik parametreleri içermektedir. Çeşitli jeomorfik indekslerin değerlendirilmesi ve uygulanması, Hamis (Horu) Havzası’nın tektonik özelliklerinin tespit edilmesinde etkindir. Çalışma sonuçları havzada bulunan faylar ve bindirmeler gibi jeolojik yapıların boyuna profili, şeklini ve akarsu uzunluğunun yüksekliğe oranını etkilediğini göstermektedir. Litolojik süreksizlikler ve tektonik yükselme, knickpointlerin gelişmesine ve anormal derecede yüksek bir SL-indeks değerine neden olmuştur. Havza asimetri indeksi, bölgedeki tektonik etkinin varlığı hakkında değerli bilgiler sunmaktadır.