Akademik Veri Yönetim Sistemi
11th International İzmir Congress on Medicine, Nursing, Midwifery, and Health Sciences, İzmir, Türkiye, 14 - 16 Mart 2026, ss.1517-1523, (Tam Metin Bildiri)
Özel eğitim ve rehabilitasyon merkezinde çalışan personel, çocuklarla doğrudan ve yoğun etkileşim içinde olmaları nedeniyle hem mesleki tükenmişlik riski hem de çocuk hakları ve çocuklara yönelik şiddet konusunda duyarlılık açısından kritik bir konumda bulunmaktadır. Özellikle özel gereksinimli çocuklarla çalışan personelin karşı karşıya kaldığı iş yükü, duygusal talepler ve çalışma koşulları, tükenmişlik düzeylerini etkileyebilmekte ve bu durum çalışanların mesleki tutum ve yaklaşımlarını da şekillendirebilmektedir. Bu bağlamda, çocuklara yönelik şiddetin önlenmesinde çalışanların duyarlılık düzeylerinin yüksek olması önemli görülmekte; tükenmişlik düzeyinin ise bu duyarlılık üzerinde belirleyici bir faktör olabileceği düşünülmektedir. Bu çalışmanın amacı, özel eğitim kurumlarında çalışan personelin çocuğa yönelik şiddete duyarlık düzeyi ile tükenmişlik düzeyi arasındaki ilişkiyi incelemek ve bu düzeylerin çeşitli sosyodemografik değişkenlere göre farklılaşıp farklılaşmadığını belirlemektir. Araştırma ilişkisel tarama modelinde gerçekleştirilmiş olup çalışmaya özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde görev yapan 352 personel katılmıştır. Veri toplama sürecinde Kişisel Bilgi Formu, Çocuğa Yönelik Şiddete Duyarlık Ölçeği ve Maslach Tükenmişlik Ölçeği kullanılmış; veriler Haziran–Eylül 2024 tarihleri arasında yüz yüze uygulanan anketler aracılığıyla elde edilmiştir. Elde edilen veriler Bağımsız Örneklem t Testi, Tek Yönlü ANOVA, Mann–Whitney U, Kruskal–Wallis H ve Pearson Korelasyon Analizi kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırma bulguları, katılımcıların çocuğa yönelik şiddete duyarlık düzeyleri ile özel eğitim alanındaki deneyim süreleri arasında anlamlı bir ilişki bulunduğunu göstermektedir. Buna göre, özel eğitim alanında çalışma süresi bir yıldan az olan personelin duyarlık düzeylerinin, on yıl ve üzeri deneyime sahip personele kıyasla daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Ayrıca tükenmişlik düzeylerinin yaş, medeni durum, çocuk sayısı, eğitim durumu, aylık gelir, meslek, alanda çalışma süresi, yapılan işten memnuniyet, iş arkadaşlarından destek görme ve yöneticilerden memnuniyet gibi çeşitli değişkenlerle anlamlı biçimde ilişkili olduğu saptanmıştır. Bununla birlikte, çocuğa yönelik şiddete duyarlık ile tükenmişlik düzeyi arasında düşük düzeyde ve negatif yönlü anlamlı bir ilişki olduğu görülmüştür. Sonuç olarak, araştırma bulguları özel eğitim alanında çalışan personelin tükenmişlik düzeyi arttıkça çocuğa yönelik şiddete duyarlık düzeyinin azaldığını ortaya koymaktadır. Bu durum, çalışanların tükenmişliğini azaltmaya yönelik kurumsal destek mekanizmalarının ve mesleki güçlendirme uygulamalarının önemini ortaya koymaktadır. Çalışmanın, özel eğitim alanında çalışan personelin mesleki iyi oluşunun desteklenmesi ve çocuklara yönelik şiddetin önlenmesine yönelik politika ve sosyal hizmet uygulamalarına katkı sağlaması beklenmektedir.
Anahtar kelimeler: Çocuğa Şiddet, Özel Eğitim Personeli, Tükenmişlik.