Açık Kalp Cerrahisi Geçiren Hastalarda Hastalık Algıları ve Ameliyata Özgü Anksiyete Üzerindeki Etkileri

Creative Commons License

Sever S., ÜZEL Z., AYDEMİR E., Duyğun C.

Medical records-international medical journal (Online), sa.1, ss.1-6, 2026 (TRDizin)

Özet

Amaç: Bu çalışma, açık kalp ameliyatı planlanan hastalarda hastalık algıları ile ameliyata özgü kaygı arasındaki ilişkiyi incelemeyi ve ameliyata özgü kaygının temel belirleyicilerini belirlemeyi amaçlamıştır. Materyal ve Yöntemler: Tanımlayıcı ve korelasyonel bir tasarım kullanılmıştır. Çalışma Ocak ve Eylül 2025 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. Kolay örnekleme yöntemi kullanılarak, elektif koroner arter baypas greftleme (CABG) veya kalp kapakçığı ameliyatı planlanan toplam 120 hasta dahil edilmiştir. Veriler, kişisel bilgi formu, Hastalık Algısı Anketi (IPQ) ve Ameliyata Özgü Kaygı Anketi (ASSQ) aracılığıyla toplanmıştır. Tanımlayıcı istatistikler, Pearson korelasyonu ve çoklu doğrusal regresyon analizleri kullanılmıştır. Sonuçlar: Katılımcıların ortalama yaşı 62,3±10,4 olarak bulunmuş ve %67,5'i erkekti. Ortalama ASSQ puanı 29,4±5,9 olup, orta ila yüksek düzeyde ameliyata özgü kaygıyı göstermektedir. Çok değişkenli analiz, duygusal temsillerin (β=0,60, p<0,001) kaygının en güçlü pozitif belirleyicisi olduğunu, tedavi kontrolünün ise (β=-0,95, p<0,001) kaygı düzeylerini önemli ölçüde azalttığını bulmuştur. Cinsiyet (erkek: β=-1,92, p=0,029) ve medeni durum (bekar: β=-2,54, p=0,049) da daha düşük kaygı ile ilişkilidir. Son model, ameliyata özgü kaygıdaki varyansın %49,7'sini açıklamıştır (R²=0,497). Sonuç: Hastalık algıları, özellikle duygusal sıkıntı ve tedavi kontrolü inançları, açık kalp ameliyatı bekleyen hastalarda ameliyata özgü kaygının temel belirleyicileridir. Bu bulgular, ameliyat öncesi psikolojik değerlendirmenin ve hastalığa bağlı duygusal yükü azaltan ve hastaların kontrol duygusunu güçlendiren hedefli müdahalelerin gerekliliğini vurgulamaktadır. Bu tür stratejilerin rutin ameliyat öncesi bakıma entegre edilmesi, kaygıyı azaltmaya ve iyileşme sonuçlarını iyileştirmeye yardımcı olabilir.
Aim: This study aimed to examine the relationship between illness perceptions and surgery-specific anxiety in patients scheduled for open-heart surgery and to identify the key predictors of surgery-specific anxiety. Material and Methods: A descriptive and correlational design was employed. The study was conducted between January and September 2025. A total of 120 patients scheduled for elective coronary artery bypass grafting (CABG) or heart valve surgery were included using convenience sampling. Data were collected via a personal information form, Illness Perception Questionnaire (IPQ), and Anxiety Specific to Surgery Questionnaire (ASSQ). Descriptive statistics, Pearson’s correlation, and multiple linear regression analyses were employed. Results: The mean age of participants was found to be 62.3±10.4, and 67.5% were male. The mean ASSQ score was 29.4±5.9, in- dicating moderate-to-high surgery-specific anxiety. The multivariate analysis found that emotional representations (β=0.60, p<0.001) were the strongest positive predictor of anxiety, whereas treatment control (β=-0.95, p<0.001) significantly reduced anxiety levels. Gender (male: β=-1.92, p=0.029) and marital status (single: β=-2.54, p=0.049) were also associated with lower anxiety. The final model explained 49.7% of the variance in surgery-specific anxiety (R²=0.497). Conclusion: Illness perceptions, particularly emotional distress and treatment control beliefs are key determinants of surgery-spe- cific anxiety in patients awaiting open-heart surgery. These findings emphasize the need for preoperative psychological assessment and targeted interventions that reduce illness-related emotional burden and strengthen patients’ sense of control. Integrating such strategies into routine preoperative care may help alleviate anxiety and improve recovery outcomes.