Özel eğitim öğretmen adaylarında psikolojik iyi oluşun yordanması: Sosyal destek, öz-şefkat ve depresyonun rolü

Çanlı N. K., Atılgan M.

15. Ulusal Özel Eğitim Öğrenci Kongresi, Gaziantep, Türkiye, 21 - 23 Mayıs 2026, ss.119-120, (Özet Bildiri)

  • Yayın Türü: Bildiri / Özet Bildiri
  • Basıldığı Şehir: Gaziantep
  • Basıldığı Ülke: Türkiye
  • Sayfa Sayıları: ss.119-120
  • Uşak Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

Bu araştırmanın amacı, özel eğitim öğretmen adaylarının psikolojik iyi oluş düzeylerinin algılanan sosyal destek, öz-şefkat ve depresyon değişkenleri tarafından ne düzeyde yordandığını incelemektir. Öğretmen adaylarının psikolojik iyi oluşlarının desteklenmesi, bireysel ruh sağlığı ve gelecekte sunacakları eğitim hizmetlerinin niteliği açısından önemlidir. Araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Çalışma grubunu bir devlet üniversitesinde öğrenim gören 167 özel eğitim öğretmen adayı oluşturmaktadır. Araştırma verileri İki Yönlü Sosyal Destek Ölçeği, Öz-Şefkat Ölçeği Kısa Formu, Depresyon-Anksiyete-Stres Ölçeği-21’in depresyon alt boyutu ve Warwick-Edinburgh Psikolojik İyi Oluş Ölçeği Kısa Formu aracılığıyla toplanmıştır. Veri analizinde örneklem büyüklüğü, çoklu bağlantılılık ve tekillik, aykırı değerler, normallik, doğrusallık, eş varyanslılık ve artıkların bağımsızlığı varsayımları incelenmiş ve veri setinin analiz için uygun olduğu belirlenmiştir. Ardından değişkenler arasındaki ilişkileri incelemek amacıyla Pearson korelasyon analizi, ardından araştırma amacı kapsamında standart çoklu doğrusal regresyon analizi gerçekleştirilmiştir. Pearson korelasyon analizi sonuçlarına göre psikolojik iyi oluş ile sosyal destek (r = .585, p < .001) ve öz-şefkat (r = .551, p < .001) arasında pozitif; psikolojik iyi oluş ile depresyon (r = -.459, p < .001) arasında negatif yönde anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Regresyon analizi sonuçları modelin anlamlı olduğunu göstermiştir (F(3,163) = 61.139, p < .001). Modelin psikolojik iyi oluştaki varyansın %52.9’unu açıkladığı belirlenmiştir (R = .728, R2 = .529). Elde edilen regresyon denklemi ise “Psikolojik İyi Oluş = 6.405 - .224(Depresyon) + .121(Sosyal Destek) + .314(Öz-Şefkat)” şeklindedir. Psikolojik iyi oluşun en güçlü yordayıcısının sosyal destek (β = .421, p < .001) olduğu, bunu sırasıyla öz-şefkatin (β = .374, p < .001) ve depresyonun (β = -.168, p = .006) izlediği belirlenmiştir. Bulgular, sosyal destek ve öz-şefkat düzeyindeki artışın psikolojik iyi oluşu güçlendirdiğini, depresyon düzeyindeki artışın ise psikolojik iyi oluşu azalttığını göstermektedir. Araştırma sonuçlarının, özel eğitim öğretmen adaylarının psikolojik iyi oluşlarını desteklemeye yönelik psikoeğitim ve önleyici müdahale programlarının geliştirilmesine katkı sağlayacağı düşünülmektedir.