Türkiye’de Belediyelerin Sürdürülebilir Çevre Politikalarındaki Rolü ve Kapasitesi


KÖSEOĞLU İ.

Kent Akademisi (Online), cilt.19, sa.1, ss.1-21, 2026 (TRDizin) identifier

  • Yayın Türü: Makale / Derleme
  • Cilt numarası: 19 Sayı: 1
  • Basım Tarihi: 2026
  • Doi Numarası: 10.35674/kent.1715160
  • Dergi Adı: Kent Akademisi (Online)
  • Derginin Tarandığı İndeksler: Art Index, Central & Eastern European Academic Source (CEEAS), TR DİZİN (ULAKBİM), Academic Search Ultimate (EBSCO)
  • Sayfa Sayıları: ss.1-21
  • Uşak Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

Son yüzyılda, insan kaynaklı çevre üzerindeki baskı giderek artmış ve bu durum, küresel, ulusal ve yerel düzeyde yetkili resmî mekanizmaları çevreye yönelik olumsuz etkileri önlemeye ve ortadan kaldırmaya yönelik çeşitli tedbirler almaya zorlamıştır. Ancak; ülkelerin içinde bulunduğu sosyoekonomik koşullar, maddi kaynak, insan kaynağı, bilgi ve uzmanlık gerektiren politikaların uygulanmasında istenilen düzeyde başarı sağlanamamasına neden olmuştur. Gelişmiş Batı ülkeleri, bu alanda belirli ilerlemeler kaydetmişken, gelişmekte olan ve az gelişmiş ülkelerde beklentilerin karşılanamadığı görülmektedir. Söz konusu ülkelere uluslararası kuruluşlar aracılığıyla belli oranlarda fon sağlanmış olsa da bu ülkelerde temel ihtiyaçların karşılanması öncelik hâline geldiğinden, sürdürülebilir çevre politikaları arka planda kalmıştır. Türkiye’de ise, özellikle 2000 yılından itibaren çeşitli alanlarda yeni mevzuat oluşturulmuş, bu mevzuatla çevre konusunda da düzenlemelere gidilmiştir. 5393 sayılı Belediye Kanunu ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ile önemli yenilikler yapılmış ve belediyelere çevresel konular da dahil yeni sorumluluklar getirilmiştir. Buna ek olarak, merkezî idare tarafından çıkarılan çevreyle ilgili yönetmelikler de belediyelere çeşitli yükümlülükler getirmiştir. Bu gelişmeler, Türkiye'deki belediyelerin yetki ve sorumluluklarını artırmış; onları çevrenin korunması, geri dönüşüm, sıfır atık uygulamaları, yenilenebilir enerji kullanımı ve çevre eğitimi gibi alanlarda önemli bir aktör hâline getirmiştir. Bu çalışma, Türkiye’de belediyelerin sürdürülebilir çevre politikalarındaki rolünü ve kurumsal kapasini nitel araştırma yöntemiyle ele almıştır. Araştırmanın temel amacı, Türkiye’de belediyelerin sürdürülebilir çevre politikalarındaki rolü ve uygulamalarını ortaya koymaktır. Ayrıca, çalışma kapsamında belediyelerin sürdürülebilir çevre projeleri değerlendirilmiş; bu süreçte karşılaştıkları yapısal ve uygulamaya yönelik zorluklar ortaya konulmuştur. Bu yönüyle araştırma, benzer çalışmalardan farklılaşmakta ve yerel yönetimlerin çevre politikalarındaki etkinliğine dair bütüncül bir bakış açısı sunmaktadır.
Over the last century, human-induced pressure on the environment has steadily increased, forcing authorized official mechanisms at global, national, and local levels to take various measures to prevent and eliminate negative environmental impacts. However, the socioeconomic conditions of countries have prevented the desired level of success in implementing policies requiring financial resources, human resources, knowledge, and expertise. While developed Western countries have made certain progress in this area, expectations have not been met in developing and least developed countries. Although these countries have received some funding through international organizations, meeting basic needs has become a priority, and sustainable environmental policies have been relegated to the background. In Turkey, particularly since 2000, new legislation has been created in various fields, including regulations on environmental issues. Significant innovations have been made with the Municipal Law No. 5393 and the Metropolitan Municipality Law No. 5216, and new responsibilities, including environmental issues, have been imposed on municipalities. In addition, environmental regulations issued by the central government have also imposed various obligations on municipalities. These developments have increased the authority and responsibilities of municipalities in Türkiye; This has made them important actors in areas such as environmental protection, recycling, zero-waste practices, renewable energy use, and environmental education. This study examines the role and institutional capacity of municipalities in sustainable environmental policies in Turkey using a qualitative research method. The main objective of the research is to reveal the role and practices of municipalities in sustainable environmental policies in Turkey. In addition, the sustainable environmental projects of municipalities were evaluated within the scope of the study; and the structural and practical challenges they encountered in this process were revealed. In this respect, the research differs from similar studies and offers a holistic perspective on the effectiveness of local governments in environmental policies.