Aşırı nitelikliliğin işten ayrılma niyeti üzerindeki etkisinde kişilik özelliklerinin düzenleyicilik örgüt sağlığının aracılık rolü

Tez Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Anadolu Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkiye

Tez Danışmanı: Doç. Dr. Mustafa Karaca

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Özet:

Günümüzde teknolojinin gelişmesi ile farklı öğrenim metotlarının ortaya çıkması ve yüksek öğretim kurumları sayılarının artması bireylerin bilgiye ulaşımını kolaylaştırmış ve bireylerin niteliklerinde artışa neden olmuştur. Ancak nitelikli bireylerin istihdam edileceği iş sahası aynı oranda artış göstermemiştir. Bu durum nitelikli bireylerin yetersiz istihdam olanakları nedeni ile vasıfsız işlerde çalışmalarını zorunlu hale getirmektedir. Bu zorunluluk aşırı niteliklilik algısına sahip çalışanların uygun iş bulmaları durumunda işten ayrılma niyetine neden olabilmektedir. Örgütlerin nitelikli çalışanların işten ayrılmalarını önleyecek gerekli önlemleri almaları ve aşırı niteliklilik algısının işten ayrılma niyetine neden olmasını önleyecek veya bunu azaltacak unsurları belirlemeleri son derece önemlidir. Çalışma bu yönde örgütlere bilgi sağlamak amacıyla yapılmıştır.

Uygulanan anket sonucunda elde edilen 396 adet veri SPSS (Statistical Package for Social Sciences) for Windows 27.0 ve SAS version 9.4 programları kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırmanın modelini test etmek amacıyla yapılan YEM ve regresyon analizleri sonucunda aşırı nitelikliliğin işten ayrılma niyeti üzerinde pozitif, kişilik özellikleri alt boyutlarından uyumluluğun ise işten ayrıma niyeti üzerinde negatif etkisinin olduğu ve örgüt sağlığının işten ayrıma niyeti üzerinde negatif etkisinin olduğu belirlenmiştir. Kişilik özellikleri alt boyutlarından uyumluluğun aşırı nitelikliliğin işten ayrılma niyeti üzerindeki etkisinde negatif yönlü düzenleyicilik rolüne sahip olduğu ve örgüt sağlığı ve alt boyutlarının aşırı nitelikliliğin işten ayrılma niyeti üzerindeki etkisinde negatif aracılık rolünün olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Sözcükler: Aşırı Niteliklilik, İşten Ayrılma Niyeti, Kişilik Özellikleri, Örgüt Sağlığı