Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Temel Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tez Danışmanı: Ayfer Dayı; Berkant Muammer Kayatekin
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Desteklendiği Program: Diğer
Özet:
ÖZET
Beyin, tiroit hormonlarının en önemli hedef organlarından biridir. Bu nedenle
hipotiroidi önemli kognitif fonksiyon kayıplarına neden olabilmektedir. Tiroit hormon
replasmanı, kognitif fonksiyon kayıplarında iyileşme sağlasa da tam bir iyileşme
olmadığını gösteren çalışmalar mevcuttur. Günümüzde düzenli fiziksel aktivitenin
kognitif fonksiyonlar üzerinde olumlu etkilerini gösteren birçok çalışma mevcuttur.
Ancak fiziksel egzersizin beyinde tiroit hormon eksikliği şartlarındaki etkilerine dair
bilgiler kısıtlıdır. Bu çalışmanın amacı, yüksek şiddetli aralıklı antrenman (HIIT)
uygulamasının hipotiroidizmde kognitif fonksiyonlar üzerine etkisinin
değerlendirilmesidir.
Bu çalışmada toplam 35 adet 6 haftalık sağlıklı erkek Sprague Dawley ırkı sıçanlar
kullanılmıştır. Denekler rastgele kontrol, PTU, PTU+T3, PTU+HIIT ve PTU+T3+HIIT
olmak üzere 5 gruba ayrılmıştır. Kontrol grubu hariç diğer gruplarda deneysel
hipotiroidizm modeli oluşturmak için hayvanlara içme sularına karıştırılmak üzere
propiltiourasil (PTU) verilmiştir. PTU+HIIT ve PTU+T3+HIIT gruplarına üçüncü
haftanın başından itibaren dört hafta boyunca koşu bandı antrenmanı uygulanmıştır.
Antrenman süreci öncesinde ve bitiminde hayvanların egzersiz kapasitesi ölçümleri
yapılmıştır. PTU+T3 ve PTU+T3+HIIT gruplarına çalışmanın son iki haftası boyunca
günlük intraperitoneal olarak T3 uygulanmıştır. Çalışmanın son haftası davranış testleri
uygulanmış olup sonrasında hayvanlar sakrifiye edilmiştir. Tiroit bezleri tartılmıştır.
Serumda T3 ve TSH düzeyleri ölçülmüştür. Prefrontal korteks ve hipokampüste BDNF,
amiloid beta (1-42) ve TNFα düzeyleri ölçülmüştür.
Çalışmamızda PTU alan grupların vücut ağırlıkları kontrole göre düşük kalmıştır.
Anksiyete benzeri davranışlar açısından gruplar arasında anlamlı fark tespit edilmemiştir.
Morris yüzme testinde öğrenme deneylerinde T3 alan gruplar ilk günden itibaren
platformu daha kısa sürede bulmuştur. PTU+HIIT grubu 4.günde PTU grubuna göre
vii
platformu daha kısa sürede bulmuştur. Morris yüzme testinin 5. gününde yapılan bellek
deneyinde ve yeni obje tanıma testinde, PTU grubu kontrole göre düşük performans
göstermiştir. T3 ve HIIT uygulamaları, bellek performansını kontrol seviyesine
getirmiştir. BDNF düzeyleri beyin dokularında anlamlı farklılık göstermemiştir. Amiloid
beta (1-42) seviyeleri, hipokampüste PTU grubunda kontrole göre anlamlı olarak artmış
olup, T3 ve HIIT uygulamaları amiloid beta (1-42) seviyelerini kontrol seviyesine
getirmiştir. Hipokampüste TNFα seviyeleri, PTU+HIIT ve PTU+T3+HIIT gruplarında
PTU grubuna göre anlamlı olarak düşük tespit edilmiştir.
Çalışmamızın sonuçları değerlendirildiğinde, hipotiroidi hastalarında düzenli
fiziksel egzersizin kognitif fonksiyonları korumada tiroit hormon replasmanına ek olarak
potansiyel faydalarının olabileceği düşünülmüştür.
Anahtar Kelimeler: hipotiroidizm, öğrenme, bellek, egzersiz, propiltiourasil