Akademik Veri Yönetim Sistemi
Mallı S.(Yürütücü), Atılgan M.
TÜBİTAK Projesi, 2209-A - Üniversite Öğrencileri Araştırma Projeleri Destekleme Programı, 2026 - 2027
Bu proje, iletişim fakültesi öğrencilerinde Gelişmeleri Kaçırma Korkusu (FoMO) ile Instagram bağımlılığı arasındaki ilişkiyi inceleyerek, bu ilişkide Gelişmeleri Kaçırmanın Keyfi (JoMO) ve yaşam doyumu değişkenlerinin seri aracılık rollerini ortaya koymayı amaçlamaktadır. FoMO, bireyin sosyal çevrede gerçekleşen deneyimleri kaçırdığı düşüncesiyle ortaya çıkan kaygı temelli bir psikososyal baskıyı ifade etmektedir. JOMO ise bireyin çevrimiçi dünyadan bilinçli olarak uzaklaşmayı tercih etmesi ve sadeleşen dijital yaşamdan memnuniyet duymasıyla ortaya çıkan koruyucu bir psikolojik eğilimdir. Yaşam doyumu ise bireyin yaşamına ilişkin genel memnuniyet düzeyini yansıtan öznel bir değerlendirmedir. Literatürde FoMO-Instagram bağımlılığı ilişkisini JoMO ve yaşam doyumunu birlikte ele alan bütüncül modeller oldukça sınırlıdır. Bu nedenle proje, FoMO’nun JoMO düzeyini zayıflatarak yaşam doyumunu düşürmesi ve bunun da Instagram bağımlılığını artırması şeklindeki olası seri aracılık rollerini test ederek alanyazına özgün bir katkı sağlamayı hedeflemektedir. Araştırma sonuçlarının, iletişim fakültesi öğrencilerinin dijital iyi oluşunu destekleyen farkındalık programlarının geliştirilmesine bilimsel zemin oluşturması beklenmektedir. Ayrıca proje, 12. Kalkınma Planı’nda yer alan “Nitelikli İnsan, Güçlü Aile, Sağlıklı Toplum” ana ekseniyle, özellikle gençlerin dijital ortamlardaki risklere karşı güçlendirilmesini hedefleyen politika maddeleriyle doğrudan örtüşmektedir. Araştırma, nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel model ile yürütülecektir. Çalışma grubunu Türkiye’deki bir üniversitenin iletişim fakültesinde öğrenim gören lisans öğrencileri oluşturacaktır. Ölçüt örnekleme yöntemiyle idealde 600 katılımcıya ulaşılması planlanmaktadır. Veriler, Gelişmeleri Kaçırma Korkusu Ölçeği, Gelişmeleri Kaçırmanın Keyfi Ölçeği, Riverside Yaşam Doyumu Ölçeği ve Instagram Bağımlılığı Ölçeği aracılığıyla kâğıt kalem yöntemiyle toplanacaktır. Analizlerde SPSS (versiyon 27.0) ve Jamovi (versyion 2.6.17.0) yazılımları kullanılacaktır. Veri analizinde ilk olarak veri seti analize hazır hale getirilecek, devamında araştırma kapsamında kullanılan ölçeklerin araştırma örneklemindeki geçerlilik ve güvenilirlik düzeyleri incelenecektir. Geçerlilik için doğrulayıcı faktör analizi (DFA), güvenilirlik için Cronbach α, sıralı α ve McDonald ω iç tutarlılık katsayıları ve madde-toplam korelasyonları hesaplanacaktır. Devamında araştırmada kullanılan değişkenlere ilişkin betimleyici istatistikler sunulacak ve ikili korelasyon değerleri incelenecektir. Ardından, araştırma sorusu ve alt hipotezler Bootstraping yöntemi kullanılarak basit ve seri aracılık analizleri yoluyla test edilecektir. Proje süreci, belirlenen faaliyetlere uygun şekilde 01.03.2026-30.11.2026 tarihleri arasında yürütülecektir. Etik onay, veri toplama, analiz, raporlama ve yaygın etki aşamaları planlanan takvime göre uygulanacaktır. Olası riskler için alternatif zaman planı, ek örneklem stratejileri ve yazılım destek çözümleri oluşturulmuştur. Bulguların ulusal bir kongrede sunulması, hakemli bir dergide yayımlanması ve en az 100 iletişim fakültesi öğrencisinin katılacağı bir dijital farkındalık semineri ile yaygınlaştırılması öngörülmektedir. Proje sonuçlarının, iletişim fakültesi öğrencilerinin dijital iyi oluşunu destekleyen eğitim içeriklerine ve sosyal medya kullanım alışkanlıklarını düzenleyen programlara katkı sağlaması beklenmektedir.